شهادت نایب امام زمان(عج)، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، اگرچه داغی عظیم بر دل‌ها نهاد، اما تاریخ استقامت نشان داده است که این مکتب، با خون آبیاری می‌شود و با بصیرت استوار می‌ماند. برای واکاوی این شرایط از منظر وحی و فهم تکلیف دینی در جبهه جنگ نرم و سخت، به سراغ حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمد عابدی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی رفتیم تا بشنویم که چگونه قرآن کریم در بحرانی‌ترین لحظات صدر اسلام، امید را جایگزین یأس کرد و مسیر عبور از شخص به شخصیت حقوقی ولایت را ترسیم نمود.

تداوم نصرت؛ از سنت الهی تا میدان

حجت‌الاسلام عابدی در ابتدا با اشاره به مفهوم اصیل نصرت الهی می‌گوید: پیروز حقیقی در کارزار تاریخ، ملتی است که منبع امید خود را نه در ابزارهای مادی، بلکه در باور به نصرت الهی جستجو کند. خداوند در آیه ۱۲۶ سوره آل‌عمران می‌فرماید: «وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِیزِ الْحَکِیمِ» (و پیروزی جز از جانب خداوند توانا و حکیم نیست). نصرت الهی یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه سنت و روش تدبیر جهان توسط رب‌العالمین است. زمانی که امت بر محور حق پایداری کند، امدادهای غیبی به عنوان یک قانون تخلف‌ناپذیر جاری می‌شوند.

ایشان با تبیین شرایط کنونی کشور و حملات وحشیانه دشمن اضافه می‌کنند: امروز امت با چشمی خونبار اما دلی سرشار از فضل الهی، در انتظار تحقق وعده‌های قرآن است. اما باید دانست که انتظار به معنای قعود نیست، بلکه به معنای حضور مقتدرانه در میدان است. خداوند در سوره حج آیه ۴۰ صراحتاً وعده داده است: «وَلَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِیٌّ عَزِیزٌ» (و قطعاً خدا به کسی که [دین‌] او را یاری می‌کند، یاری می‌دهد، چرا که خدا سخت نیرومند و شکست‌ناپذیر است). لذا پیوند میان خون شهید و حضور مردم، سدی می‌سازد که هیچ قدرتی را یارای عبور از آن نیست.

این کارشناس قرآنی در پاسخ به سوالی پیرامون ثمره خون شهیدان توضیح می‌دهد: غیرت الهی هرگز اجازه نخواهد داد خون پاک صدها هزار شهید که در پای این شجره طیبه ریخته شده، به هدر برود؛ به‌ویژه زمانی که مردم با بصیرت در صحنه حاضر باشند. این انقلابی که با شهادت آغاز شد و تا شهادت نایب امام عصر(عج) تداوم یافت، مسیری نورانی است که به ظهور منتهی می‌شود. این پیوستگی شهادت‌ها، نشان‌دهنده حیات و پویایی جبهه حق است، نه انفعال آن.

اُحد مکرر؛ آزمون بصیرت در فقدان شخص

حجت‌الاسلام عابدی با بازخوانی یکی از حساس‌ترین فرازهای تاریخ اسلام در جنگ احد می‌افزاید: آن‌گاه که در میان معرکه، شایعه شهادت پیامبر(ص) توسط دشمن پخش شد، تیر سمی جنگ نرم بر قلب سپاه اسلام نشست و برخی به دلیل وابستگی به شخص، دست از جهاد شستند. اما قرآن کریم بلافاصله با آیه‌ای تکان‌دهنده، نقطه امید را از شخص به سوی حقیقت «الله» و رسالت برگرداند. آیه ۱۴۴ سوره آل‌عمران می‌فرماید: «وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَی أَعْقَابِکُمْ؟» (و محمد جز فرستاده‌ای نیست که پیش از او هم پیامبرانی گذشتند؛ پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، شما به عقب باز می‌گردید؟). ایشان خاطرنشان می‌کنند که قرآن در اینجا هشدار می‌دهد که کل نظام رسالت، جلوه تدبیر الهی است و نباید با فقدان یک شخص، هرچند بزرگ، در اراده امت خللی وارد شود.

ایشان در ادامه، وضعیت فعلی امت اسلامی را با عصر رسول‌الله(ص) تطبیق داده و تشریح می‌کند: شرایط امروز ما دقیقاً همان وضعیت خطیر جنگ احد است. تمرکز امت باید بر این باشد که تحت ولایت الهی زندگی می‌کند و این ولایت در عصر غیبت، از طریق ولایت فقیه استمرار می‌یابد. حضرت حجت (ارواحنا فداه) از همین مسیر ولایت و زعامت سیاسی خود را بر امت اعمال می‌کنند. بنابراین، آنچه موضوعیت دارد، جایگاه رفیع ولایت است که به عنوان دیده بان بصیر امت، راهبری را بر عهده دارد.

ید الهی؛ تجلی اراده در معبر خبرگان

این استاد حوزه و دانشگاه با تاکید بر ضرورت هوشیاری در انتخاب جانشین و اعتماد به سازوکارهای قانونی می‌گوید: دشمن به دنبال آن است که حواس ملت را از شخصیت حقوقی ولایت فقیه به سوی اشخاص پرت کند تا از این طریق، میان مصادیق نزاع ایجاد کرده و سد اتحاد ملت را بشکند. ما باید بر این حقیقت تمرکز کنیم که فرد منتخب، «ید الهی» است که از آستین خبرگان امت بیرون می‌آید. ما هر آن کس را که به عنوان ذخیره الهی و نایب بقیة‌الله توسط این سازوکار معین شود، با جان و دل می‌پذیریم. از آنجا که مردم تشخیص مصداق ولی‌فقیه را به خبرگان واگذار کرده‌اند، باید مراقب باشند تا در جنگ رسانه‌ای، اعتبار این نهاد زیر سؤال نرود. باید پیشاپیش دانست که خناسان بر ایجاد تردید در این مسیر سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ حال آنکه هرگونه شبهه‌افکنی در انتخاب خبرگان ملت، در حقیقت ایجاد تردید در انتخاب خود ملت است.

حجت‌الاسلام عابدی در پایان با اشاره به میثاق ملی و شرعی امت اضافه می‌کند: تمام نزاع‌ها و بحث‌ها درباره مصداق، طبق قانون اساسی و سیره امام راحل(ره) بر عهده خبرگان ملت است. پذیرش مصداق ولایت فقیه توسط مردم، در حقیقت استمرار همان رأی و اعتمادی است که به خبرگان خود داشته‌اند. در این لحظات تاریخی، بصیرت یعنی اعتماد به ریشه‌های مستحکم نظام و حرکت پشت سر ولایتی که هرگز زمین نخواهد ماند، چرا که «إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ» (خداوند فرمان خود را به پیش می‌برد). باید بدانیم که شهادت در مکتب ما، نه پایان، بلکه آغازی بر یک تحول بزرگ است. با تکیه بر آیات الهی، آنچه ضامن عبور از این گردنه تاریخی است، حفظ امید، حضور در میدان و پایبندی به اصل ولایت فقیه به عنوان تداوم‌بخش راه انبیاست. امت اسلام با عبور از تعلقات شخصی و تمرکز بر ولایت الهی، بار دیگر توطئه دشمنان در ایجاد تفرقه را به شکستی سخت بدل خواهد کرد.